POZNAJCIE

Cudze chwalicie, swoje poznajcie... (cz. 368)

4 października 2018 roku, po lewej stronie drzwi wejściowych do I Liceum Ogólnokształcącego w Radzyniu Podlaskim, wydarzyło się coś więcej niż tylko symboliczny akt. W murze szkoły – świadku pokoleń uczniów, codziennych rozmów i cichego rytmu lekcji – wmurowano Kapsułę Czasu. Jej zawartość ma przemówić dopiero za sto lat, kiedy potomni otworzą ją niczym list wysłany w nieznane.

Pomysł narodził się równolegle w dwóch miejscach: w redakcji lokalnego tygodnika „Wspólnota Radzyńska” oraz w samym liceum, kierowanym przez dyrektor Ewę Grodzką. Inicjatywę wsparło Stowarzyszenie Przyjaciół I LO, a fizyczny kształt kapsule nadała Górnicza Fabryka Narzędzi w Radzyniu. Tak powstał projekt, który połączył środowiska, instytucje i pokolenia – w imię uczczenia 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości.

Zanim jednak kapsuła na dobre zniknęła w szkolnej fasadzie, wydarzenie poprzedziła uroczysta Sesja Rady Powiatu Radzyńskiego. To właśnie tam radni podpisali Memoriał – jeden z najważniejszych dokumentów przeznaczonych dla przyszłych pokoleń. Chwilę później wszystkie materiały zostały złożone w metalowej tubie, a kapsuła – w atmosferze podniosłości i skupienia – została zamknięta. Od tej chwili stała się milczącym strażnikiem pamięci, ukrytym w ścianie liceum, z nadzieją, że za sto lat znów stanie się centrum uroczystości.

Radzyńska Kapsuła Czasu nie jest tylko lokalną inicjatywą – została zarejestrowana w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Kapsuł Czasu z siedzibą na Uniwersytecie w Atlancie w stanie Georgia. Tym samym trafiła do globalnej bazy podobnych projektów, stając się częścią światowej mapy pamięci i historii zamkniętej w przedmiotach.

A tych w kapsule nie brakuje. To swoisty portret Radzynia z 2018 roku – zapisany w papierze, obrazie i cyfrowych nośnikach. Wśród nich znalazły się czasopisma, książki, fotografie oraz specjalnie przygotowany Memoriał Powiatu Radzyńskiego. Jest jubileuszowy album „200 lat Diecezji Siedleckiej 1818-2018. Jedność i męstwo”, przekazany przez ks. prałata Romana Wiszniewskiego, a także informatory, mapy i foldery od Starostwa Powiatowego oraz Urzędu Miasta.

Nie zabrakło również lokalnych akcentów: albumu „Radzyń Podlaski. Nowy jest piękny, a stary - pełen tajemnic”, medalu „Radzyńskich Spotkań z Podróżnikami” podarowanego przez dyrektora Radzyńskiego Ośrodka Kultury Roberta Mazurka czy pendrive’a z numerami tygodnika „Wspólnota Radzyńska” z ostatnich trzech lat. W kapsule znalazły się także wydania dzienników z dnia 4 października 2018 roku, zdjęcia kadry, pracowników i uczniów I LO oraz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych, a także Księga Absolwentów.

Obok dokumentów i publikacji umieszczono także przedmioty codzienne – wszystkie monety będące w obiegu, film z rajdu rowerowego z okazji 100-lecia niepodległości autorstwa ucznia Jakuba Trykacza, medal europejski i wkręt kolejowy ze stali kwasoodpornej – produkt Górniczej Fabryki Narzędzi. Są też dwa kliny pierwszego polskiego, długodojrzewającego sera „Bursztyn”, ręcznie pielęgnowanego, podarowanego przez prezesa Spółdzielczej Mleczarni „Spomlek” Edwarda Bajko.

W kapsule znalazły się również dokumenty o szczególnym znaczeniu: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Memoriał, List do wszystkich pokoleń oraz najlepsze prace wyłonione w konkursie „Mój tekst w Kapsule Czasu”. To właśnie one – obok materialnych śladów epoki – mają szansę najpełniej oddać emocje, marzenia i sposób myślenia ludzi żyjących w 2018 roku.

Z zewnątrz kapsuła ma prostokątny kształt. W lewym górnym rogu widnieje napis „KAPSUŁA CZASU 2018-2118”, a w prawym dolnym wypisani zostali pomysłodawcy: „STAROSTA RADZYŃSKI / WYDAWCA TYGODNIKA WSPÓLNOTA / DYREKTOR I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO / RADZYŃ PODLASKI 2018”. Przeszklona po przekątnej, pozwala zajrzeć do środka – gdzie znajduje się metalowa tuba z tabliczką: „Kapsuła czasu 2018 / Na 100-lecie Niepodległości / Wykonawca / Górnicza Fabryka Narzędzi Sp. z o.o.”.

Dziś kapsuła pozostaje nieruchoma, niemal niezauważalna dla spieszących się uczniów. A jednak skrywa historię jednego dnia – i całej epoki. Historię, która czeka na swój moment, by znów ujrzeć światło dzienne. Za sto lat.