Cudze chwalicie, swoje poznajcie... (cz. 255)
Przy ulicy Warszawskiej 1 w Radzyniu Podlaskim, w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła Świętej Trójcy, znajduje się niepozorny, ale niezwykle interesujący budynek – dawna mansjonaria. Obiekt ten, ufundowany przez Stanisława Antoniego Szczukę, został po raz pierwszy odnotowany w 1679 roku. W drugiej połowie XVIII wieku budynek przeszedł przebudowę, zachowując jednak swój pierwotny charakter.
Mansjonaria to dom przeznaczony dla mansjonariusza – kapłana niższej rangi, zazwyczaj wikariusza, którego obowiązkiem było stałe zamieszkiwanie przy kościele oraz pełnienie funkcji duszpasterskich i liturgicznych. Mansjonariusze, działający najczęściej przy katedrach, kolegiatach i większych parafiach, tworzyli niekiedy wspólnoty posiadające własne statuty. Do ich codziennych obowiązków należało śpiewanie „Officjum Parvum” ku czci Najświętszej Maryi Panny oraz odprawianie mszy świętych według Brewiarza Rzymskiego.
Pierwotnie mansjonaria stała w południowo-zachodniej części cmentarza przykościelnego; obecnie znajduje się poza jego obrębem i stanowi własność prywatną. Budynek należał do zespołu zabudowań związanych z kościołem. Usytuowany frontem (kalenicowo) ku ulicy Warszawskiej, został wzniesiony z cegły na zaprawie wapiennej i otynkowany.
Budynek założono na planie prostokąta. Jest jednokondygnacyjny, częściowo podpiwniczony, z użytkowym poddaszem. Nakryty jest dachem naczółkowym, z lukarnami od strony północnej i świetlikami od południowej. W drugiej połowie XX wieku od strony południowo-wschodniej dobudowano ganek. Elewacja frontowa (północna) jest dziewięcioosiowa, natomiast południowa – średnioosiowa, z gankiem umieszczonym w trzeciej osi od wschodu. Elewacje szczytowe – wschodnia i zachodnia – są trójosiowe. Wschodni szczyt zdobią dwa okna i dwie płyciny, a w zachodnim mieści się przybudówka z wejściem do piwnicy.
Na podwórzu znajduje się drugi, gospodarczy budynek. Jest to murowana, otynkowana budowla, wzniesiona na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu. Parterowy obiekt wyróżnia się dwuosiową elewacją frontową i czteroosiową boczną, a obiegający gzyms oraz niewielkie, prostokątne okna nadają mu prosty, użytkowy charakter. Całość wieńczy naczółkowy dach pokryty blachą.
Rola mansjonariuszy była istotna dla życia parafialnego, a dawna mansjonaria w Radzyniu Podlaskim stanowi dziś cenne świadectwo tej zapomnianej już tradycji oraz ważnego elementu funkcjonowania Kościoła w dawnych wiekach.
Komentarze obsługiwane przez CComment