Cudze chwalicie, swoje poznajcie... (cz. 271)
Nieodłącznym elementem Rynku w Radzyniu Podlaskim od przeszło 100 lat jest ręczna pompa, umiejscowiona w południowo-wschodnim krańcu placu. Do 2022 roku była to żeliwna konstrukcja marki Troetzer. Niestety, podczas rewitalizacji rynku zastąpiła ją współczesna atrapa.
Pierwotna pompa została wyprodukowana na początku XX wieku. Ustawiono ją na betonowym postumencie o wysokości około 50 cm, w kształcie koła. Na odlanym korpusie, w którym umieszczono tłoki, znajdowała się sygnatura producenta: „A. TROETZER w WARSZAWIE” oraz numer seryjny – 926. Firma „Troetzer i Spółka” była najstarszym przedsiębiorstwem w Królestwie Polskim produkującym sprzęt gaśniczy. W 1842 roku Jan Troetzer zakupił istniejącą od 1815 roku fabrykę kotłów parowych i gorzelnianych, mieszczącą się przy ulicy Srebrnej 14 w Warszawie, a wkrótce potem uruchomił odlewnię. W 1875 roku, po śmierci Jana, dobrze prosperującą firmę przejął jego syn Adolf. Uznał on, że na ulicy Srebrnej jest zbyt ciasno, dlatego sprzedał budynek kotlarni Maurycemu Bormannowi i Aleksandrowi Szwede, a maszyny i narzędzia przeniósł do nowych hal przy ulicy Chłodnej 29.
W 1900 roku zmarł Adolf Troetzer, a jego syn Józef, który przejął firmę rok wcześniej, przekształcił ją w spółkę komandytową i następnie rozbudował. W 1903 roku wykupił hale fabryczne po „Pruszkowskich Zakładach Mechanicznych” i zmienił nazwę przedsiębiorstwa na „Fabryka Maszyn, Odlewnia i Kotlarnia, Józef Troetzer i S-ka”. Firma koncentrowała się na produkcji i sprzedaży maszyn rolniczych oraz aparatów asenizacyjnych, a także wszelkiego rodzaju wyposażenia technicznego dla gorzelni, cukrowni i innych zakładów przemysłowych. Jednocześnie stała się jednym z pierwszych przedsiębiorstw w Królestwie Polskim wytwarzających sprzęt gaśniczy. W pierwszych dekadach XX wieku zakład specjalizował się w produkcji strażackich sikawek dwukołowych i czterokołowych z uzbrojeniem, sikawek przenośnych, hydroforów, konnych wozów rekwizytowych, drabin, hełmów, toporów oraz pomp studziennych do obsługi straży pożarnych. Najprawdopodobniej to właśnie w tym czasie w Radzyniu ustawiono wspomnianą pompę.
Dziś mało kto pamięta o firmie „Troetzer i Spółka” i jej dorobku. Produkowane przez nią sikawki i pompy wodne można zobaczyć głównie w muzeach oraz remizach strażackich. Szacuje się, że w Polsce przetrwało jedynie około 30 ręcznych sikawek i pomp tej marki. Niestety, historyczna pompa oznaczona numerem 926 w Radzyniu została zastąpiona nowoczesnym odpowiednikiem. Może kiedyś powróci na swoje miejsce i znów stanie się symbolem Rynku, przypominając o swojej niezwykłej historii oraz technicznym dziedzictwie.
Komentarze obsługiwane przez CComment