Na północny wschód od centrum Sitna, w gminie Borki, tuż przy ścianie lasu, naprzeciw posesji nr 83, w miejscu, gdzie przecinają się wiejskie drogi, wznosi się kapliczka. Niewielka, a jednak dostrzegalna z daleka – jakby od ponad stulecia czuwała nad mieszkańcami wsi. Powstała najpewniej na przełomie XIX i XX wieku. Została ufundowana przez miejscową społeczność jako wotum wdzięczności za ocalenie od zarazy. Wzniesiono ją z modlitwą, by Bóg otaczał opieką wieś i jej mieszkańców, chronił ich od nieszczęść oraz błogosławił ziemi i plonom.
Na elewacji Szkoły Podstawowej im. Romualda Traugutta w Białej (gm. Radzyń Podlaski) znajduje się mural, który nie jest jedynie elementem przestrzeni publicznej, lecz przede wszystkim trwałym znakiem pamięci i hołdu złożonego Żołnierzom Wyklętym. To miejsce, w którym historia lokalna splata się z ogólnonarodową, a ściana szkolnego budynku staje się nośnikiem wartości, pamięci i tożsamości.
Udostępniamy tę publikację w karnawale - w jego ostatnich dniach - kiedy dawniej odbywało się najwięcej wesel i zabaw. To piękna okazja, by wrócić do atmosfery tamtych uroczystości i przypomnieć sobie, jak świętowali nasi przodkowie.
To niezwykła podróż do świata dawnych obrzędów, melodii i słów, które przez pokolenia towarzyszyły mieszkańcom naszej ziemi w najważniejszych chwilach życia. W książce odnajdziemy nie tylko teksty weselnych przyśpiewek, ale także archiwalne fotografie, wspomnienia oraz bezcenne świadectwa lokalnej tradycji.
Na skrzyżowaniu dróg prowadzących do Żelizny, Żulinek i Ossowy, tam gdzie krajobraz Przegalin Dużych (gm. Komarówka Podlaska) otwiera się na pola i codzienny ruch mieszkańców, stoi kapliczka, obok której trudno przejść obojętnie. W sąsiedztwie posesji oznaczonej numerem 53 wznosi się murowany znak wiary – dziękczynna kapliczka z 2004 roku, ufundowana przez wiernych z Parafii Przegaliny.
Józef Buchbinder urodził się w Radzyniu Podlaskim – i to właśnie z tego faktu miasto może być autentycznie dumne. Stąd wyszedł artysta, który przez całe życie pozostał wierny malarstwu religijnemu, tworząc dzieła obecne dziś w wielu kościołach w Polsce, a szczególnie licznie w swojej rodzinnej miejscowości. Radzyński kościół Trójcy Świętej przechowuje wyjątkową kolekcję jego obrazów, stanowiących jedno z najpełniejszych świadectw twórczości Buchbindera.
Przyszedł na świat 17 grudnia 1839 roku w rodzinie żydowskiej. Jego ojciec, Heli Buchbinder, był ubogim malarzem dekoracyjnym, zajmującym się wykonywaniem i odnawianiem obrazów sakralnych oraz wystrojem wnętrz świątyń. To właśnie w ojcowskim warsztacie młody Józef po raz pierwszy zetknął się ze sztuką – od najmłodszych lat rysował i kopiował drzeworyty, litografie oraz sztychy, wykazując wyraźne predyspozycje plastyczne.
Przed Zespołem Oświatowym w Brzozowicy Dużej (gm. Kakolewnica), trudno przejść obojętnie. W miejscu, gdzie każdego dnia rozbrzmiewają głosy uczniów, a szkolny rytm wyznaczają dzwonki, stoi postać, która od lat skupia spojrzenia i myśli mieszkańców. To pomnik Jana Pawła II – znak pamięci, wdzięczności i lokalnej jedności, ufundowany przez samą społeczność wsi.
Historia monumentu splata się bezpośrednio z dziejami szkoły. 16 października 2008 roku placówka otrzymała imię Jana Pawła II. Ten symboliczny wybór nie zakończył jednak wspólnego świętowania. Wkrótce potem mieszkańcy Brzozowicy Dużej postanowili pójść o krok dalej – ufundować pomnik patrona i ustawić go przed budynkiem szkoły, tak by na co dzień towarzyszył uczniom, nauczycielom i przechodniom.
5 grudnia 2025 roku w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Radzyniu Podlaskim zapanowała atmosfera skupienia i wzruszenia. Na Oddziale Chirurgii, miejscu szczególnie bliskim pamięci doktora Andrzeja Paluszkiewicza, odsłonięto tablicę upamiętniającą jego ponad dwudziestoletnią pracę jako twórcy i pierwszego ordynatora oddziału (1983–2003). Symbolicznego aktu dokonał doktor Mirosław Wójtowicz, w otoczeniu byłych i obecnych pracowników szpitala. W uroczystości uczestniczyli również synowie doktora Paluszkiewicza – obaj, podobnie jak on, chirurdzy.
W Brzozowicy Dużej (gm. Kąkolewnica), stoi kościół, który od pierwszego spojrzenia nie pozwala przejść obojętnie. Parafialna świątynia pw. św. Maksymiliana Kolbego nie tylko dominuje nad okolicą swoją nowoczesną, geometryczną bryłą, ale niesie też w sobie historię cierpliwości, determinacji i wiary, dojrzewającej przez dziesięciolecia w cieniu politycznych zakazów.
Parafia została erygowana w 1985 roku i do dziś pozostaje jedną z najmłodszych na terenie powiatu radzyńskiego. Jej narodziny nie były jednak szybkie ani łatwe. Już w latach 50. i 60. XX wieku okoliczni mieszkańcy podejmowali starania o utworzenie nowej parafii. Na drodze stanęła jednak polityka. W realiach Polski Ludowej komunistyczne władze nie wyrażały zgody na powstawanie nowych parafii, skutecznie blokując inicjatywy wiernych. Dopiero w ostatniej dekadzie PRL opór ten udało się przełamać.
Na terenie Szkoły Podstawowej w Olszewnicy (gm. Kąkolewnica) stoi wyjątkowy obelisk, który od 19 czerwca 2005 roku przypomina o tragediach, jakie dotknęły mieszkańców tej ziemi w latach 1939-1947. Pomnik upamiętnia ofiary II wojny światowej oraz wszystkich, którzy zginęli z rąk hitlerowców, funkcjonariuszy UB i sowieckiego NKWD. To miejsce, w którym historia spotyka się z ciszą i refleksją.
W Skokach (gm. Czemierniki), pośród rozległych łąk i pól doliny Tyśmienicy, pomiędzy posesjami oznaczonymi numerami 3 i 5, stoi kapliczka, która od pokoleń budzi szacunek i ciekawość mieszkańców. Usytuowana na uboczu, z dala od głównej drogi, w miejscu pozornie zwyczajnym, a jednak przepełnionym atmosferą tajemnicy, stanowi jedno z najpiękniejszych świadectw lokalnej historii i wiary. Najstarsi mieszkańcy twierdzą, że jej początki sięgają wczesnego XVIII wieku, choć frontowa tablica podaje rok 1906 jako datę ufundowania jej z dobrowolnych ofiar miejscowej młodzieży. Rozbieżność ta nie zaciera faktu, że kult związany z tym miejscem jest znacznie starszy, a pamięć o nim przenika tutejszą ziemię od kilkuset lat.
W Olszewnicy (gm. Kąkolewnica), tam, gdzie wiejska droga łagodnie skręca przy posesji oznaczonej numerem 165, wznosi się kapliczka, która od 1842 roku czuwa nad okolicą niczym cichy, wierny strażnik. To murowana, wolnostojąca kapliczka słupowa o zaskakująco potężnej i smukłej sylwetce. Jej wysoka, prostokątna bryła, otynkowana i pomalowana na biało, odbija światło dnia tak, jakby sama była jego źródłem. Zwieńczona jest niewielkim, czterospadowym daszkiem z blachy. Na jego szczycie tkwi prosty metalowy krzyż – niewyszukany, pozbawiony zdobień, a przez to tym bardziej godny i poważny, jakby w milczeniu niósł pamięć wszystkich minionych pokoleń.
Kapliczka opiera się na brązowo pomalowanej podstawie, solidnej i surowej niczym ziemia, z której wyrasta. Jej dwie kondygnacje dzieli prosty, wyraźny gzyms. Dolna część jest większa, masywna, stanowiąca fundament zarówno konstrukcji, jak i symbolicznej treści. Na froncie znajduje się prostokątna płycina, w której umieszczono pamiątkową tablicę. Wyryte słowa – „Bądź naszem Opiekunem / o Święty Antoni / Niech nas przed Bogiem zawsze / Twoja prozba broni / 1842” – brzmią jak modlitwa, która trwa mimo upływu dwóch stuleci. To fragment dawnej pieśni do świętego Antoniego, a jej archaiczna pisownia, wiernie zachowana, dodaje kapliczce jeszcze więcej uroku i powagi.
